Goed licht voor uw gezondheid

De huidige verlichting in onze huizen en gebouwen is uitsluitend gericht op het goed kunnen zien en nauwelijks op de natuurlijke, biologische lichtbehoefte van de mens. Er lijkt sprake van biologische duisternis overdag dat bij veel mensen prestatievermogen, welbevinden en gezondheid in negatieve zin kan beïnvloeden.

Met nieuwe producten en lichttechniek van DAVITA is het mogelijk om gezonde verlichting te realiseren.

Licht maakt niet alleen de visuele waarneming mogelijk maar heeft ook invloed op niet-visuele processen in ons lichaam.

Licht, dat op het oog valt, stuurt de biologische klok aan die o.a. het circadiane ritme (dag- nachtritme = waak-slaap ritme) regelt. Deze klok wordt door de natuurlijke licht-donker cyclus dagelijks “gelijk gezet “met onze 24 uurs klok. Zonder deze licht-donker stimulatie gaat de klok “vrijlopen “ met een cyclus van ongeveer 24 uur en 20 minuten en raakt dus iedere dag verder uit fase met onze 24-uurs maatschappij.

Tevens beïnvloedt licht gebieden in de hersenen waar zich onder meer cognitieve functies zoals concentratie, alertheid en reactiesnelheid bevinden die van invloed zijn op ons prestatievermogen. Licht dat zowel aan de visuele, psycho-biologische alsmede aan de comforteisen van mensen voldoet wordt gezonde verlichting genoemd. Als het daarnaast ook volledig programmeerbaar is en het daglicht benaderd, spreekt men van dynamisch licht.

Lichttherapie

Nu bekend is dat licht invloed heeft op onze biologische klok, op onze alertheid, en op onze hormoonhuishouding kan licht natuurlijk ook gebruikt worden om verstoring van de biologische klok, van de alertheid of van de betreffende hormoonhuishouding te verminderen of zelfs te verhelpen. Lichttherapie is de algemene benaming voor dergelijke behandelingen. Het zal duidelijk zijn dat lichttherapie voor de behandeling van jetlag anders zal zijn dan lichttherapie voor de behandeling van alertheidsproblemen.

Stemmingsproblemen tijdens het najaar, de winter en het vroege voorjaar zijn voor veel mensen elk jaar een terugkerende bron van ergernis en narigheid. Meer dan 1,2 miljoen mensen in Nederland hebben in meer of mindere mate last van deze problemen. Ongeveer 450.000 van hen heeft een winterdepressie. Winterdepressie komt voor in alle lagen van de bevolking. Ras, huidkleur of bijvoorbeeld sociale status spelen geen enkele rol. Vooral vrouwen in de leeftijd van 13 tot en met 55 jaar hebben een grotere gevoeligheid voor het ontwikkelen van een winterdepressie. Gelukkig is een doeltreffende methode ontwikkeld die voor de meeste mensen uitkomst biedt, namelijk lichttherapie.

Winterdepressie
De stemmingsklachten tijdens de herfst, winter en vroege voorjaar kunnen worden onderverdeeld in de mate van ernst namelijk de winterdepressie (Seasonal Affective Disorder SAD) en de mildere variant de winterblues (Subsyndromal Seasonal Affective Disorder S-SAD). De behandeling van winterdepressie behoort tot het vakgebied van de arts.
Mensen die last hebben van deze problematiek komen tijdens de winterperiode vrijwel tot niets. Veel voorkomende klachten bij winterdepressie zijn:

• somberheid, neerslachtigheid, depressie
• veel slapen, soms zelfs meer dan 14 uur per dag
• veel eten, met name koolhydraatrijk voedsel
• gewichtstoename
• prikkelbaarheid
• vermoeidheid
• terugtrekgedrag

De klachten dienen minimaal twee jaar achtereen te bestaan om te kunnen spreken van een winterdepressie. De verschijnselen vangen vaak aan tijdens de herfst, verhevigen in de winter en verdwijnen in de loop van de lente.

Winterblues
De ongeveer 1 miljoen mensen in Nederland met winterblues zijn (volgens de geldende criteria) niet ziek maar hebben wel klachten. Deze problemen zijn vergelijkbaar met winterdepressie maar veel minder ernstig. Verschijnselen als somberheid, neerslachtigheid of depressie treden bij winterblues vaak niet op.

Oorzaken van winterdepressie en winterblues

De oorzaak van de winterdepressie en winterblues is feitelijk onbekend. Aangezien winterdepressie optreedt als er weinig daglicht is, en omdat de symptomen vaak sterk afnemen als gevolg van lichttherapie, is het logisch om te veronderstellen dat de aandoening ontstaat in reactie op de vermindering van de hoeveelheid licht in de herfst, winter en vroege voorjaar. Er is en wordt veel onderzoek gedaan naar de factoren die hiervoor verantwoordelijk zijn. Er wordt gezocht naar oorzaken in het netvlies, oorzaken in de biologische klok, naar moleculaire oorzaken, hormonale oorzaken en oorzaken op het niveau van interacties tussen cellen. Vooralsnog kunnen enkele oorzaken worden uitgesloten. Zo is het bij voorbeeld zeer onwaarschijnlijk dat het hormoon melatonine (dat bij dieren betrokken is bij jaarritmes – zoals bij reproductie) een rol van betekenis speelt: het geven van extra melatonine noch het onttrekken van door onszelf geproduceerde melatonine heeft een merkbare invloed op de symptomen van winterdepressie. Het onderzoek dat gericht is op het opsporen van de invloed van de biologische klok op winterdepressie heeft ook nog geen duidelijk beeld opgeleverd. Het is beslist niet zeker dat de biologische klok bij de oorzaken van winterdepressie betrokken is.

Naast licht voor mentale problemen zoals winterdepressie, slaap/waak stoornissen en jetlag, kan lichttherapie met UV ook worden gebruikt voor huidziekten. Hierover leest u meer in de rubriek 'producten'.